Marc De Buck, gedeputeerde Annie Mervillie, gemeenteraadslid

Als "Case of the host" heeft Euregio Scheldemond gekozen voor het thema grensarbeid. Als ik zie dat niet minder dan 10 sprekers hebben aangegeven rond dit thema de conferentie te willen toespreken, durf ik te concluderen dat het thema u raakt en dat u met mij van mening bent dat de ontsluiting van de arbeidsmarkt in de grensstreken resteert als één van de laatste "littekens van Europa".

Een litteken dat we moeten - en kunnen - wegwerken. Ik zal straks de verschillende sprekers telkens voorafgaand aan hun toelichting kort introduceren.

Aan de hand van een korte film over een concreet arbeidsmarktproject in mijn eigen euregio wil ik het thema inleiden. Voordat we die film gaan draaien wil ik eerst graag mijn persoonlijke visie geven op het belang van grensarbeid in het algemeen en aan de grens van mijn provincie met Nederland in het bijzonder.

De meeste werkzoekenden beperken zich in hun zoektocht naar werk logischerwijs tot hun directe omgeving. In de Verenigde Staten vindt men het heel normaal te verhuizen voor het werk, wij Europeanen zijn wat dat betreft meer honkvast.

Als een deel van het "zoekgebied" over de grens ligt, worden de mogelijkheden behoorlijk beperkt. Het is lastiger informatie te vinden over vacatures en de meeste mensen zien er tegenop om in een andere cultuur terecht te komen. Maar bovenal is er de administratieve rompslomp.

Voor werkgevers geldt ongeveer hetzelfde. Er is mogelijk volop talent over de grens, maar hoe kan je dit bereiken? Werkgevers zijn vaak onzeker over de vraag, of een buitenlandse werknemer wel over de benodigde kwalificaties beschikt. Diplomavergelijking is binnen de EU in het algemeen redelijk goed geregeld, maar de instanties die hier rond informatie verstrekken zijn veelal beperkt gekend.

Het resultaat is, dat grensarbeid vooral in de "lagere regionen", onder laaggeschoolden en in het directe grensgebied, behoorlijk achterblijft bij de stroom woon-werkverkeer die je zou mogen verwachten als er helemaal geen staatsgrens zou zijn.

In de Vlaams-Zeeuwse grensstreek is dit probleem heel concreet. Degenen onder u die morgen meegaan met excursie zullen zien dat er zich tussen Gent en het Nederlandse Terneuzen een aaneengesloten havengebied uitstrekt, over de grens en langs het grensoverschrijdende Zeekanaal. De lokale economie aan beide zijden van de grens is bijzonder sterk verweven, goed vergelijkbaar en complementair. Het aantal bedrijfsrelaties over de grens is groot in vergelijking met andere grensgebieden. Alleen de grensarbeid blijft achter.

Omdat de Gentse en Terneuzense industrieën zo vergelijkbaar zijn is het aanwezige personeel dat ook. Als een specifiek bedrijf moeite heeft een vacature in te vullen zijn er vaak wel potentiële werknemers aan de overkant van de grens, maar die zijn dan weer lastig te bereiken.

Dat brengt ons direct bij een belangrijke oplossingsrichting: informatie. Het verstrekken van informatie aan werkzoekenden en werkgevers, omtrent enerzijds beschikbaar vraag en aanbod aan de overkant van de grens en anderzijds omtrent de specifieke regelingen bij grensarbeid, is van groot belang. Daarvoor bestaan initiatieven als Eures maar die zijn nog te beperkt bekend, net als de instellingen die over diplomavergelijking gaan. De voorzitter van Eures Scheldemond, Hans de Jonge, zal u over de inspanningen van Eures zo meteen meer vertellen.

Andere oplossingen zijn natuurlijk gelegen in het aanpakken van de knelpunten zelf.

Grenspendelaars worden geconfronteerd met problemen die voortkomen uit de verschillende systemen van de afzonderlijke staten op gebieden als

• belasting,
• sociale verzekering,
• ziektekostenverzekering,
• erkenning van diploma's enz.

Zo bestaan er aan de Belgisch-Nederlandse grens bijvoorbeeld verschillen rond de auto van de zaak, wettelijke eigen risico-regeling en belastbaarheid voor gepensioneerden.

Op het gebied van de harmonisering van de wetgeving is zowel in Nederlands-Vlaams als in EU verband nog een lange weg te gaan. Met deze harmonisatie is nauwelijks een begin gemaakt.

Soms kunnen regionale partijen op het vlak van wetgeving toch veel betekenen door creatieve oplossingen voor te stellen om zaken te omzeilen. Een voorbeeld hiervan is de suggestie die gedeputeerde Wiersma later deze middag zal doen met betrekking tot detacheringsconstructies.

En soms kunnen we vanuit een regionale of lokale overheid, of via de euregio, ook heel wat betekenen. In het project "Samen oogsten voor de glastuinbouw" doen wij dat binnen de Euregio Scheldemond, met steun vanuit het Interreg IV-programma voor de Grensregio Vlaanderen-Nederland.

Enkele jaren geleden besloot de Nederlandse regering om het gebied ten zuiden van Terneuzen, dus tegen de grens met mijn provincie aan, te bestemmen als grootschalig glastuinbouwgebied. De Nederlandse glastuinbouwsector is geconcentreerd in het Westland, tussen Rotterdam en Den Haag in.Vandaag de dag wordt actief gewerkt aan een ruimtelijke spreiding van deze sector en de regio Terneuzen, met veel zonuren en een grote hoeveelheid beschikbare ruimte, is een ideale uitwijkplaats. Ik zeg ideaal, uitgezonderd dan het feit dat er onvoldoende arbeidskrachten voorhanden zijn om de 1500 beschikbare vacatures in te vullen.

En dus keken mijn Zeeuwse vrienden naar de regio Gent en de provincie Oost-Vlaanderen. In Gent en omstreken zijn de benodigde arbeidskrachten wel te vinden. Voor Oost-Vlaanderen is dit project zeer interessant omdat wij daardoor onze werklozen in de regio Terneuzen, dus over de grens, aan de slag kunnen krijgen. Maar zonder een duwtje in de rug zullen de veelal laaggeschoolde potentiële arbeidskrachten niet zomaar over de grens gaan werken, als ze al op de hoogte geraken van de vacatures.

We moesten de Vlaamse werkzoekenden dus actief trachten te begeleiden naar de glastuinbouw in Terneuzen, door hen bij te staan in de administratieve zaken die hun nieuwe status van grensarbeider met zich meebrengt.

Tijdens de ontwikkeling van dit project, binnen het Interregprogramma Vlaanderen-Nederland, konden bovendien partijen uit de provincie Antwerpen aansluiten en kon ook de glastuinbouwsector in deze regio gestimuleerd worden.

Hoe beide zijden van de grens van dit project profiteren, laat ik u zien in de korte film die nu volgt.

Ik dank u voor uw aandacht.