Marc De Buck, gedeputeerde Annie Mervillie, gemeenteraadslid

Het zou onbegonnen werk zijn u een volledig beeld te willen schetsen van de tientallen projecten die in de Euregio Scheldemond in de voorbije twintig jaar werden gerealiseerd. De thematiek en de partnerschappen waren zeer divers maar zonder de vele projectpromotoren tekort te willen doen voor hun waardevolle bijdrage aan de grensoverschrijdende samenwerking in de Euregio wil ik mij toch de focus leggen op een – ook voor Europa - zeer belangrijk thema in de grensoverschrijdende samenwerking , namelijk dat van de innovatie.

Twintig jaar Euregio Scheldemond.
Inderdaad , zoals gezegd , twintig jaar grensoverschrijdende samenwerking op zo ongeveer ieder denkbaar terrein.

Tien jaar Lissabonstrategie.
Tien jaar streeft de EU ernaar om via innovatie Europa tot de meest dynamische en competitieve kenniseconomie ter wereld te maken en dit ondermeer door de inzet van de structuurfondsen.

Er zijn mooie dingen gerealiseerd in de samenwerking binnen de euregio, en er zijn positieve resultaten op EU-innovatie vlak, maar als ik naar de combinatie grensoverschrijdende samenwerking en innovatie kijk, durf ik op deze feestelijke gebeurtenis toch ook een kritische kanttekening te maken. Begrijpt u me niet verkeerd: er zijn in het verleden en het heden goede projecten ondersteund: het krekenlandschap werd gesaneerd, de Staats-Spaanse Linies werden toeristisch ontsloten en contacten tussen bedrijven werden gestimuleerd. Maar op vlak van grensoverschrijdende innovatie kunnen we meer, daarvan ben ik overtuigd.

Grensoverschrijdende samenwerking is een boeiend en leerrijk, maar ook langzaam proces. De samenwerking wordt stapsgewijs opgebouwd en dat heeft zijn weergave in de projecten die er worden ontwikkeld.

In de eerste Interreg-programma's bestonden al projecten tot stimulering van innovatie, gezamenlijk door bedrijven van beide zijden van de grens, of via peterschapsconstructies waarbij kleine bedrijven met kennisvragen terecht konden bij grotere bedrijven. Ongetwijfeld hebben een aantal van deze activiteiten ook geleid tot concrete vernieuwingen, met economisch nut voor desbetreffend bedrijf en waardoor grensoverschrijdende bedrijvencontact op de werkvloer totstandkwam. Maar de vliegwielfunctie die nodig is om daadwerkelijk te komen tot een autonome toenadering van onderwijs, kennisinstellingen en bedrijven, los van subsidies, bleek toch maar beperkt aanwezig.

Nadat er binnen de euregio al werd gezocht naar de economische dynamiek die uitgaat van innovaties, kwam de Lissabonstrategie en verenigde Europa zich in een duidelijk streven voor de kenniseconomie. De Lissabonstrategie is via nationale beleidkaders in Vlaanderen en Nederland, en via onze eigen Doelstelling 2- en Interreg-programma's, ook onze strategie geworden.

Europa zal in 2010 niet de meest competitieve kenniseconomie ter wereld zijn, dat durf ik in november 2009 wel te stellen. De ambitie was dan ook hoog - gezien het feit dat de Verenigde Staten, China en Japan ondertussen ook niet hebben stilgezeten. Maar de ambitie zou gewoon zo hoog moeten blijven.

Binnen de euregio zijn in Interreg III sinds de Lissabonstrategie zeker enkele interessante projecten opgezet. Ik noem "RITON", waarmee 'on demand'-cursussen werden ontwikkeld voor technische beroepen in de kanaalzone, en soortgelijke projecten als "Innotech" en "KAT". Of "Westerschelde Routeplanner", waarmee via software de volledige planning van vaarbewegingen van containerschepen wordt gecontroleerd. Goede projecten met een duidelijke impact, maar niet het type waardoor een grensoverschrijdend regionaal innovatiecluster, een "Silicon Valley" als u wil, kan ontstaan.

Zoals ik al zei kan grensoverschrijdende samenwerking een langzaam proces zijn, maar ik denk dat de uiteindelijke resultaten soms verrassend belangrijk kunnen blijken voor onze provincies.

Ik kom nu toe aan twee projecten die kortgeleden zijn gestart en waarin wij terecht hoge verwachtingen mogen stellen.

De eerste is Bio Base Europe.De meesten onder u zijn van de regio en kennen het project wellicht. Als u hier in de regio werkt, en nog nooit van Bio Base hebt gehoord, we gaan er morgen langs op de excursie van de WVEG-conferentie, u bent welkom.

Bio Base is, zeer kort omschreven, een samenwerking tussen de reeds bestaande clusters rond bio-energie in Gent en Terneuzen. Er wordt een Pilootinstallatie gebouwd in Gent, waarin bedrijven experimenten kunnen uitvoeren om de productie van plastics, farmaceutische producten of ethanol op te schalen tot industrieel niveau. Hiermee wordt een lacune ingevuld in de innovatieketen voor de biogebaseerde economie en wordt de grensoverschrijdende kanaalzone, aangezien een dergelijke Pilootinstallatie uniek zal zijn in Europa, stevig op de kaart gezet wat nieuwe bedrijven in deze sector zal aantrekken en innovaties zal bespoedigen. Bovendien wordt in Terneuzen een training center gebouwd dat de sector de hoognodige hoogopgeleide werknemers zal leveren, en vindt er volop netwerking plaats tussen de Gentse en Zeeuwse bedrijven.

Het tweede project is Aqua-Vlan. Dit is een project dat ontstond in de Vakgroep Landbouw van de Scheldemondraad. Hierin zien we een versterking van de aquacultuursector. Aquacultuur is de gecontroleerde teelt van producten van de zee, dus vis maar ook mossels, oesters en zilte groenten. Omdat de zee de hoge vraag, wereldwijd, naar dergelijke producten niet meer aankan en omdat vooral laaggelegen gebieden steeds meer te maken zullen krijgen met verzilting, is aquacultuur aan land een interessante optie voor de toekomst. In Aqua-Vlan komt de kennis samen van de Universiteit Gent, het West-Vlaamse instituut ILVO, de hogeschool Zeeland en het Zeeuwse Imares, uit, waar kan het ook anders, Yerseke.

Beide projecten zijn ingediend bij het Interreg-programma Vlaanderen-Nederland. Bio Base is reeds goedgekeurd en gestart; voor de definitieve goedkeuring van Aqua-Vlan moeten wij nog de laatste hobbels overwinnen.

Bio Base en Aqua-Vlan zijn beide voor mijn gevoel "vliegwiel"-projecten: ik verwacht in deze sectoren, de biogebaseerde economie en aquacultuur, ook los van toekomstige subsidies, nieuwe grensoverschrijdende activiteiten en innovaties. De Scheldemondraad wil meer daarvan. In de laatste vergadering werd besloten om een taskforce in te stellen die op zoek gaat naar de meest interessante sectoren waarin projecten als Bio Base en Aqua-Vlan mogelijk zijn. Vervolgens zal deze taskforce projecten richting uitvoering brengen, niet enkel binnen Interreg, maar ook in kaderprogramma's en initiatieven als het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie. Dat is niet eenvoudig want het gaat om subsidies waaraan hoge eisen worden gesteld op vlak van inhoud en impact van het project, maar dergelijke omvangrijke Europese subsidies kunnen voor onze euregio van groot belang zijn. Eigenlijk is het niet aan mij om u deze taskforce voor te stellen, maar aan mijn zeer gewaardeerde collega Marleen Titeca. Zij zal de taskforce voorzitten, ongetwijfeld voortvarend. Ze is zo voortvarend met de job gestart, dat ze al tot voorzitter was gekozen voordat ze zelf naar de job had gesolliciteerd, maar dat verhaal hoort u nog wel eens.

Ik denk dat de Scheldemondraad met een dergelijke aanpak belangrijk werk kan verrichten. Samen met kennisinstellingen, economische intermediairs en diverse belangenvertegenwoordigers kunnen we de juiste grensoverschrijdende verbindingen leggen. We beschikken in het Scheldemondregio daartoe over een niet te veronachtzamen potentieel. Ik vermeld graag het samenwerkingsplatform Ghent Big in Creativity (Gent BC) en ik weet dat gouverneur Breyne onlangs ook een lans heeft gebroken voor een krachtenbundeling om innovatie en kenniseconomie extra impulsen te geven.

Een belangrijke meerwaarde zit ook in het strategisch aspect richting het toekomstige Interreg-programma. Het is nu al wel duidelijk dat voor alle Europese programma's innovatie een nog veel belangrijker thema zal worden, en dat Europa wil dat we ons specifiek richten op de binnen onze eigen euregio's meest interessante sectoren. We moeten ons dus specialiseren. Willen we dus straks met succes een operationeel programma voor Interreg indienen, na 2013, dan moeten we ons nu voorbereiden op de te maken keuzes. Dergelijke keuzes zullen worden gemaakt in de taskforce van gedeputeerde Titeca.

Ik hoop van harte dat wij, de Scheldemondraad, samen met onze partners binnen de provincies, in deze opzet slagen.

Ik dank u voor uw aandacht.