Marc De Buck, gedeputeerde Annie Mervillie, gemeenteraadslid

Oost-Vlaanderen profileren als kennisregio en als logistieke topregio: dit zijn twee belangrijke speerpunten binnen het economische beleid van de provincie. De keuze voor dat laatste speerpunt heeft alles te maken met de geografische ligging van Oost-Vlaanderen en met de aanwezigheid van transportinfrastructuur waarbij we naast weg- en spoorinfrastructuur ook beschikken over twee (zee)havens Gent en de Waaslandhaven – en over de Schelde als onze belangrijkste binnenvaartweg.

Logistiek potentieel ontwikkelen betekent o.m. op zoek gaan naar bereikbaarheid en multimodale ontsluitingsmogelijkheden en daar komt uiteraard ook het beter benutten van de transportmogelijkheden over het water bij kijken. Om de multimodaliteit te bevorderen bieden de, enkele jaren, geleden in kaart gebrachte missing links een goed aanknopingspunt. Voor de ontsluiting voor het watertransport zijn vooral de verbetering van de maritieme toegang zowel voor de Waaslandhaven als voor het kanaal Gent-Terneuzen van cruciaal belang. Maar ook de Seine-Scheldeverbinding - waarover straks meer - en ook de werken tussen de Bovenschelde en de Franse grens met de ontwikkeling van sluizen tot een capaciteit van 4.500 ton in Asper, Oudenaarde en Kerkhove zijn daarbij noodzakelijk.

De keuze voor meer multimodaliteit is ook een keuze voor duurzame mobiliteit. Dit was reeds het uitgangspunt bij de inventarisatie van de missing links in het Oost-Vlaamse infrastructuurnetwerk en de daaropvolgende Staten-Generaal rond mobiliteit in 2007.

De toename van de binnenvaart was in de periode 1997 tot 2007 indrukwekkend: het vervoerde volume steeg met 35%. Het containervervoer verzevenvoudigde zelfs. De economische crisis heeft die groei dan wel doen stilvallen, maar wellicht herneemt die als de economie weer aantrekt. De huidige modalsplit voor het goederenvervoer ziet er als volgt uit: 78% via wegvervoer, 12% via de binnenvaart en 10% via het spoor. Voor het gedeelte dat via container verloopt is de situatie gunstiger want dat gebeurt voor 28% via de binnenvaart.

Gent is nu al een belangrijke toegangspoort tot het Europese binnenvaartcomplex en dat zal in de toekomst nog meer zo worden. Ook in de Europese context wint de binnenvaart namelijk steeds meer aan belang met meer dan 35.000 km waterwegen die honderden steden en industriële regio's verbinden. Met 18 op 25 lidstaten die over binnenwaterwegen beschikken en waarvan 10 staten met elkaar verbonden zijn, bedraagt het modale aandeel van de binnenscheepvaart 7% van het totale interne vervoer in de Europese Unie. De binnenscheepvaart speelt vooral een belangrijke rol in Noordwest-Europa. In het achterland van de grootste zeehavens van de EU kan het aandeel van de binnenvaart tot 43% oplopen.

De ontwikkeling van de Seine-Scheldeverbinding die Gent een expressaansluiting naar Parijs zal bieden zal de rol van de binnenvaart enkel versterken en zet meteen ook de rol van de Schelde als economische ader in de verf. Het Seine-Scheldeproject is momenteel het grootste binnenvaartproject van de wereld met een prijskaartje van 4 miljard Euro. Het omvat de aanleg van 106 km kanaal, 7 sluizen, 3 aquaducten en 59 bruggen. Nu kunnen alleen plezierschepen van de Schelde naar de Seine varen. Het doel is om die route ook voor grote binnenvaartschepen toegankelijk te maken.

Uit studies bleek dat de uitbouw van de Seine-Scheldeverbinding voor Vlaanderen een interessante investering is. De 1.100 km lange bevaarbare waterlopen in Vlaanderen vormen de draaischijf van de Europese binnenvaart. De internationale binnenvaartverbinding tussen het Scheldebekken en het Seinebekken is opgenomen in het Trans Europees Netwerk (TEN) voor het goederenverkeer. Dit netwerk wordt beschouwd als één van de stuwende krachten voor het bewerkstelligen van groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid in de hele Europese Unie en is opgenomen binnen de lijst van de 30 prioritaire projecten die het Europese Parlement en de Europese Raad opstelden. In Noord-Frankrijk zal een nieuw kanaal aangelegd worden tussen Compiègne aan de Oise en Cambrai aan de Schelde. Via het kanaal van Duinkerke naar de Schelde en de aftakking hiervan naar de Deule, een zijrivier van de Leie, zal het nieuwe kanaal van Seine naar Schelde ter hoogte van Deulemont aansluiten op de Grensleie. In Vlaanderen wordt tussen Deulemont en Gent de bevaarbaarheid van de bestaande waterweg verbeterd. Het gaat daarbij om het traject van de Leie vanaf de Franse grens tot Deinze, het Afleidingskanaal van de Leie tot de kruising met het kanaal Gent-Oostende, dat op zijn beurt toegang geeft tot het Noordervak van de Ringvaart om Gent en via het kanaal Gent-Terneuzen op de Schelde aansluit.

Vlaanderen stimuleert de binnenscheepvaart als volwaardig alternatief voor het vervoer van goederen op de weg. Waar momenteel alleen schepen van 1.350 tot 2.000 ton toegelaten zijn, zal het traject van Deulemont tot Terneuzen af te leggen zijn met schepen tot 4.500 ton. Daartoe moet een homogene waterdiepte van 4,50 m gehaald worden. Ook de plaatselijke breedte van de waterweg moet ter hoogte van bochten aangepast worden, naast de noodzakelijke aanpassing van sluizen. Met het oog op de containervaart worden ook enkele bruggen verhoogd zodat 3-lagige stapeling van containers mogelijk wordt. Op geregelde afstanden worden passeerstroken voorzien om de kruising van grote schepen mogelijk te maken. Tegen 2016 zou dat alles moeten gerealiseerd zijn.

De opwaardering van de waterweg zelf is één zaak. Die opwaardering biedt oplossingen voor een meer duurzame mobiliteit maar daarmee creëer je nog geen bijkomende economische activiteit. Kaderend binnen de logistieke beleidsopties is dan ook de extended gateways-ontwikkeling waarbij zones worden ontwikkeld voor logistieke en andere bedrijven rond binnenlandse containerterminals erg belangrijk. Het is immers dit soort ontwikkelingen die er kunnen voor zorgen dat er bijkomende economische ruimte ontstaat en dus kans op meer werkgelegenheid.

De Schelde is echter niet alleen belangrijk voor het goederenvervoer via de binnenvaart. Er wordt op de Schelde ook aan plezier- en toervaart gedaan. Dat is niet alleen economisch relevant maar ook toeristisch en recreatief. Langs de Schelde wordt ook gewandeld en gefietst en ze is ook meebepalend voor het landschap. Veel van de mooiste Oost-Vlaamse landschappen situeren zich trouwens langs waterlopen. Ook dat zijn belangrijke aspecten die we in het kader van een duurzame ontwikkeling moeten trachten te verzoenen met de genoemde economische ontwikkelingen en belangen.

Marc De Buck
gedeputeerde